Over Ons

Olifanten bij Grensconflicten

nieuwsbericht | 8 november 2018

Als er één onderwerp actueel is, is het wonen. Iedereen heeft het erover, omdat het iedereen raakt. Er spelen grote vraagstukken: de verduurzaming van de bestaande voorraad, de betaalbaarheid van de nieuwbouw, het verhogen van de bouwproductie, de organisatie van het bouwproces en niet het minst: de sterk veranderde functie van de woning zelf. Hiernaast is een aantal andere vraagstukken sterk van invloed op hoe de woningproductie en woningmarkt zich ontwikkelt, waar iedereen met een grote boog omheen loopt - zoals gebrek aan kennis bij lokale overheden. Deze en andere olifanten in de (Tweede) kamer komen op 29 november aan de orde bij de manifestatie Grensverleggers in het debat Grensconflicten, de olifant in de kamer.

Hete hangijzers
In het eerste Grensconflicten-debat bespreekt Hugo Priemus een aantal hete hangijzers rondom de woningmarkt met Marja Elsinga (hoogleraar Housing Institutions & Governance OTB Delft), Anne-Jo Visser (programmamanager Energie, gemeente Utrecht) en Anke van Hal (hoogleraar Sustainable Building Nyenrode Business Universiteit). Hoe houden we de woningvoorraad betaalbaar, nu we gaan afkoppelen van het aardgas? Maar ook: hoe krijg je een aanlokkelijke business case waardoor investeerders verleid worden te investeren in verduurzaming? Is de verduurzaming te koppelen aan sociale opgaven in buurten en wijken? Op welke manier is de regionale samenhang in de woningvoorraad te waarborgen? Welke maatregelen zijn hier voor nodig? Deze en andere onderwerpen worden besproken in het eerste Grensconflicten-debat onder leiding van Vincent Kompier van Architectuur Lokaal.

Minder regels, minder overleg?
In het tweede debat komt de verstarring bij het opdrachtgeverschap aan bod. Deze is aanzienlijk. Waar in de crisistijd andere ontwikkelvormen zoals particulier opdrachtgeverschap de redding (b)leken voor de in het slop geraakte woningbouwproductie, lijkt anno 2018 alles weer bij het oude. Weinig andere dan bekende traditionele vormen krijgen bij gemeenten poot aan de grond. Particulier opdrachtgeverschap, zelfbouw en andere initiatieven blijven marginale aantallen in de totale productie. Een aantal partijen lukt het wel, zoals de onlangs opgerichte woongenootschappen in Groningen en Rotterdam, Die zijn (deels) geïnspireerd op de wooncoöperaties die in Duitsland en Zwitserland een relatief groot deel van de woningmarkt bedienen. Daarmee zijn zij pionier. Dat geldt ook voor de manier waarop de gemeente Almere, het Rijksvastgoedbedrijf en andere partijen de wijk Oosterwold ontwikkelen, waarbij bijna het gehele ontwikkelproces (tot beslissen over en aanleggen van riolering) aan bewoners wordt overgelaten.
Helpen organisatievormen zoals deze de impasse die de huidige ontwikkel- en woningmarkt kenmerkt (onbetaalbaarheid, traagheid, eenvormigheid) doorbreken? Leidt het anders interpreteren cq. afschaffen van regels tot andere en/of betere resultaten? Is een dergelijke systeembreuk noodzakelijk om aan de woon- en leefeisen van de toekomst tegemoet te komen?

Natasja van den Berg, oprichter van Tertium, leidt het tweede Grensconflicten-debat Minder regels, minder overleg? met:
- Ninke Happel, architect Happel Cornelisse Verhoeven en initiatiefnemer van Het Rotterdams Woongenootschap; zij zal toelichten welke rol de wooncoöperatie in Rotterdam kan spelen,
- Peter-Michiel Schaapinitiatiefnemer van Het Groninger Woongenootschap en licht toe hoe in Groningen het initiatief probeert het Groningse woningaanbod te diversifiëren
- Ivonne de Nood, voormalig gebiedsregisseur van het project Almere Oosterwold, waar bewoners de gebiedsontwikkeling in eigen hand hebben, en
- Jan Jaap Kolkman, wethouder van Deventer en ambassadeur Expertteam Eigenbouw van het ministerie BZK, licht toe hoe woningbouw ontwikkeld kan worden met minder regelgeving.

De manifestatie Grensverleggers. Wonen, werken, leven met zorg en energie vindt plaats op 29 november 2018 in Villa Jongerius, Utrecht. Klik hier voor alle praktische informatie.
Deze manifestatie is de zevende editie van de landelijke manifestatie voor en over (publiek) opdrachtgeverschap en ontwerp, die Architectuur Lokaal traditiegetrouw vierjaarlijks organiseert in het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen. Eerdere edities waren Hitte in de delta (2014), Bouwen op ambitie (2010), BOOST – Impuls voor publiek opdrachtgeverschap (2006), Oost West Thuis Best (2004), ORG (1996) en Niet Grijs! (1994). De manifestatie in 2018 wordt mede mogelijk gemaakt door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en het Ministerie van BZK.


Wat is Architectuur Lokaal?
Architectuur Lokaal (fiscaal nummer 801894761 / KvK 41133683) is een onafhankelijke stichting die zich richt op het bieden van oplossingen voor ruimtelijke vraagstukken in Nederland, in samenwerking met rijks- en andere overheden, instellingen, stichtingen, verenigingen, particuliere initiatiefnemers, bewonerscoöperaties en alle andere relevante partijen - en altijd met ontwerpers. De stichting is in 1993 opgericht in het kader van het cultuurbeleid van het rijk met als doel om door gerichte informatievoorziening en specifieke stimuleringsprogramma’s het lokale architectuurbeleid, de kwaliteit van de gebouwde omgeving op gemeentelijk niveau en de kwaliteit van het opdrachtgeverschap van alle betrokken partijen te bevorderen.

Wat willen we?
We streven naar een gezonde bouwcultuur in een pluriforme samenleving. Bouwcultuur gaat verder dan het architectonisch ontwerp van gebouwen. Bouwcultuur verbindt cultuurbeleid, architectuurbeleid en bouwbeleid. Bouwcultuur omvat de ruimtelijke ordening, het stedenbouwkundig ontwerp, infrastructurele werken van ingenieurs en vooral het architectonisch ontwerp en kunst in de openbare ruimte. Architectuur is daarbij een maatschappelijke, scheppende taak die wellicht kunst kan worden, maar dat niet op voorhand is. Als breed cultuurbegrip is bouwcultuur gebaseerd op de geschiedenis en traditie van een land of regio. Bouwcultuur is niet voorbehouden aan professionals, maar een verantwoordelijkheid van de samenleving als geheel en van opdrachtgevers in het bijzonder.

Wat is ons werkterrein?
Ons werkterrein ligt in ruimtelijke ingrepen in steden, dorpen en het buitengebied in heel Nederland. In woonwijken, publieke ruimten en fysiek erfgoed. Daarbij hebben we te maken met alle activiteiten, ontwikkelingen en processen die zich in ons werk voordoen; met politiek, ontwerp en tal van andere vakgebieden.

Wie zijn we?
We zijn een kleine organisatie met kennis, ervaring en een groot netwerk, die werkt op nationaal niveau in een internationale context. We zetten in op architectuur met ontwerpkracht als middel - wat in de praktijk geenszins vanzelf spreekt. Bij activiteiten weten we snel te schakelen en te interfereren met grote maatschappelijke opgaven. We fungeren op een toegankelijke en pragmatische manier als intermediair tussen alle betrokkenen. Met onze ondersteuning worden gebouwde resultaten bereikt.

Wat doen we?
In de steeds ingewikkelder samenleving, waarin opdrachtgevers de maatschappelijke opgaven moeten vertalen in fysieke resultaten, maken we hen wegwijs door concrete handreikingen te doen en voorbeelden van de mogelijkheden van ontwerp aan te reiken, zodat zij weloverwogen invulling kunnen geven aan hun rol in de context van de bouwcultuur. We bieden continuïteit bij hetgeen op korte en lange termijn nodig is om de Nederlandse bouwcultuur te blijven ontwikkelen.

Hoe betalen we dat?
We financieren het werk vanuit bijdragen uit rijksbeleid, opdrachten, subsidies en donaties.

Wat hebben we nodig?
Onafhankelijkheid, integriteit en transparantie zijn onontbeerlijk om ons werk te kunnen doen tussen en ten behoeve van alle belanghebbenden, in een omgeving waar zowel grote maatschappelijke als economische belangen een rol spelen. Daarbij hebben we altijd ontwerpkracht nodig.
Architectuur Lokaal is een niet-commerciële stichting en beschikt over de culturele ANBI-status.

Vanaf 1997 beheren we het Steunpunt Architectuuropdrachten & Ontwerpwedstrijden en sinds 2013 concentreren we ons werk ook op de ambities bij Omgevingsvisies.

Nieuwsberichten
Wilt u de nieuwsberichten van Architectuur Lokaal ontvangen? Vul dan onderstaand formulier in.

Aanmelden nieuwsberichten

Meld u hier aan voor nieuwsberichten van Architectuur Lokaal.