Over Ons

Olifanten bij Grensconflicten

nieuwsbericht | 8 november 2018

Als er één onderwerp actueel is, is het wonen. Iedereen heeft het erover, omdat het iedereen raakt. Er spelen grote vraagstukken: de verduurzaming van de bestaande voorraad, de betaalbaarheid van de nieuwbouw, het verhogen van de bouwproductie, de organisatie van het bouwproces en niet het minst: de sterk veranderde functie van de woning zelf. Hiernaast is een aantal andere vraagstukken sterk van invloed op hoe de woningproductie en woningmarkt zich ontwikkelt, waar iedereen met een grote boog omheen loopt - zoals gebrek aan kennis bij lokale overheden. Deze en andere olifanten in de (Tweede) kamer komen op 29 november aan de orde bij de manifestatie Grensverleggers in het debat Grensconflicten, de olifant in de kamer.

Hete hangijzers
In het eerste Grensconflicten-debat bespreekt Hugo Priemus een aantal hete hangijzers rondom de woningmarkt met Marja Elsinga (hoogleraar Housing Institutions & Governance OTB Delft), Anne-Jo Visser (programmamanager Energie, gemeente Utrecht) en Anke van Hal (hoogleraar Sustainable Building Nyenrode Business Universiteit). Hoe houden we de woningvoorraad betaalbaar, nu we gaan afkoppelen van het aardgas? Maar ook: hoe krijg je een aanlokkelijke business case waardoor investeerders verleid worden te investeren in verduurzaming? Is de verduurzaming te koppelen aan sociale opgaven in buurten en wijken? Op welke manier is de regionale samenhang in de woningvoorraad te waarborgen? Welke maatregelen zijn hier voor nodig? Deze en andere onderwerpen worden besproken in het eerste Grensconflicten-debat onder leiding van Vincent Kompier van Architectuur Lokaal.

Minder regels, minder overleg?
In het tweede debat komt de verstarring bij het opdrachtgeverschap aan bod. Deze is aanzienlijk. Waar in de crisistijd andere ontwikkelvormen zoals particulier opdrachtgeverschap de redding (b)leken voor de in het slop geraakte woningbouwproductie, lijkt anno 2018 alles weer bij het oude. Weinig andere dan bekende traditionele vormen krijgen bij gemeenten poot aan de grond. Particulier opdrachtgeverschap, zelfbouw en andere initiatieven blijven marginale aantallen in de totale productie. Een aantal partijen lukt het wel, zoals de onlangs opgerichte woongenootschappen in Groningen en Rotterdam, Die zijn (deels) geïnspireerd op de wooncoöperaties die in Duitsland en Zwitserland een relatief groot deel van de woningmarkt bedienen. Daarmee zijn zij pionier. Dat geldt ook voor de manier waarop de gemeente Almere, het Rijksvastgoedbedrijf en andere partijen de wijk Oosterwold ontwikkelen, waarbij bijna het gehele ontwikkelproces (tot beslissen over en aanleggen van riolering) aan bewoners wordt overgelaten.
Helpen organisatievormen zoals deze de impasse die de huidige ontwikkel- en woningmarkt kenmerkt (onbetaalbaarheid, traagheid, eenvormigheid) doorbreken? Leidt het anders interpreteren cq. afschaffen van regels tot andere en/of betere resultaten? Is een dergelijke systeembreuk noodzakelijk om aan de woon- en leefeisen van de toekomst tegemoet te komen?

Natasja van den Berg, oprichter van Tertium, leidt het tweede Grensconflicten-debat Minder regels, minder overleg? met:
- Ninke Happel, architect Happel Cornelisse Verhoeven en initiatiefnemer van Het Rotterdams Woongenootschap; zij zal toelichten welke rol de wooncoöperatie in Rotterdam kan spelen,
- Peter-Michiel Schaapinitiatiefnemer van Het Groninger Woongenootschap en licht toe hoe in Groningen het initiatief probeert het Groningse woningaanbod te diversifiëren
- Ivonne de Nood, voormalig gebiedsregisseur van het project Almere Oosterwold, waar bewoners de gebiedsontwikkeling in eigen hand hebben, en
- Jan Jaap Kolkman, wethouder van Deventer en ambassadeur Expertteam Eigenbouw van het ministerie BZK, licht toe hoe woningbouw ontwikkeld kan worden met minder regelgeving.

De manifestatie Grensverleggers. Wonen, werken, leven met zorg en energie vindt plaats op 29 november 2018 in Villa Jongerius, Utrecht. Klik hier voor alle praktische informatie.
Deze manifestatie is de zevende editie van de landelijke manifestatie voor en over (publiek) opdrachtgeverschap en ontwerp, die Architectuur Lokaal traditiegetrouw vierjaarlijks organiseert in het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen. Eerdere edities waren Hitte in de delta (2014), Bouwen op ambitie (2010), BOOST – Impuls voor publiek opdrachtgeverschap (2006), Oost West Thuis Best (2004), ORG (1996) en Niet Grijs! (1994). De manifestatie in 2018 wordt mede mogelijk gemaakt door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en het Ministerie van BZK.


De stichting Architectuur Lokaal is het onafhankelijke kenniscentrum voor cultureel opdrachtgeverschap in Nederland. De stichting is een culturele ANBI (fiscaal nummer 801894761 / KvK 41133683).

Architectuur Lokaal is in 1993 opgericht in de context van het cultuur- en architectuurbeleid van het rijk. We dragen bij aan een betekenisvolle bouwcultuur door het verbeteren van het opdrachtgeverschap. Daartoe leggen we verbindingen tussen (publieke, private en incidentele) opdrachtgevers, (ontwerpende) opdrachtnemers en alle andere partijen die betrokken zijn bij bouwcultuur, met bijzondere aandacht voor lokale bestuurders, raadsleden en gedeputeerden. Vanaf 1997 beheren we het Steunpunt Architectuuropdrachten & Ontwerpwedstrijden en sinds 2013 concentreren we ons werk ook op de ambities bij Omgevingsvisies.

Met een klein team gemotiveerde en deskundige medewerkers spelen we flexibel en adequaat in op vragen en ontwikkelingen in het vakgebied en bieden daarbij continuïteit. We onderhouden directe persoonlijke contacten met een omvangrijk (inter)nationaal netwerk. Informele, pragmatische dienstverlening, gekoppeld aan deskundigheid en zorgvuldigheid hebben geleid tot een goede reputatie, ook buiten Nederland. We zijn een vraagbaak voor planvoorbereiding en over ervaringen die daarmee elders zijn opgedaan. We organiseren stimuleringsprogramma’s, in opdracht of op eigen initiatief, waarbij het kan gaan om het voorbereiden en modereren van (raads)debatten, het uitvoeren van evaluatieonderzoek, het organiseren van excursies, het verzorgen van in company cursussen en het uitvoeren van prijzen en prijsvragen. De jaaromzet bedraagt gemiddeld € 1 miljoen, afkomstig uit opdrachten, subsidies, donaties en bijdragen. Klik hier voor de jaarverslagen.

Bouwcultuur gaat verder dan het architectonisch ontwerp van gebouwen. Bouwcultuur verbindt cultuurbeleid, architectuurbeleid en bouwbeleid. Bouwcultuur omvat de ruimtelijke ordening, het stedenbouwkundig ontwerp, infrastructurele werken van ingenieurs en vooral het architectonisch ontwerp en kunst in de openbare ruimte. Architectuur is daarbij een maatschappelijke, scheppende taak die wellicht kunst kan worden, maar dat niet op voorhand is. Als breed cultuurbegrip is bouwcultuur gebaseerd op de geschiedenis en traditie van een land of regio. Bouwcultuur is niet voorbehouden aan professionals, maar een verantwoordelijkheid van de samenleving als geheel en van opdrachtgevers in het bijzonder.

Nieuwsberichten
Wilt u de nieuwsberichten van Architectuur Lokaal ontvangen? Vul dan onderstaand formulier in.

Aanmelden nieuwsberichten

Meld u hier aan voor nieuwsberichten van Architectuur Lokaal.