Onder leiding van de Rijksbouwmeester, Frits van Dongen, heeft een jury uit 54 inzendingen vier opdrachtgevers genomineerd voor de Gouden Piramide 2013 met als thema gebiedsontwikkeling.

De crisis heeft drastische gevolgen voor gebiedsontwikkeling. Steeds vaker gaat het over herstructurering van de bestaande stad, dorp en landschap en over kleinschalige initiatieven 'van onderop' om tot gebiedsontwikkeling nieuwe stijl te komen. Deze tendens is zichtbaar in de vier genomineerde opdrachtgevers en hun projecten:

Gemeente Culemborg met de Nieuwe Hollandse Waterlinie Culemborg
Vanwege de cultuurhistorische en landschappelijke waarde van de Nieuwe Hollandse Waterlinie besloot de gemeente een geplande uitbreiding niet te laten doorgaan. Een in verval geraakt fort werd opgeknapt en het inundatielandschap weer zichtbaar gemaakt. Op initiatief van een bewonersgroep is het fort ontwikkeld tot een actieve en succesvolle ontmoetingsplek.

Gemeente Zaanstad met Programma Inverdan
Om de ruimtelijke samenhang, de sociaaleconomische structuur en het verblijfsgebied te verbeteren, is het stationsgebied van Zaandam grondig onder handen genomen. Door de karakteristieke architectuur heeft het gebied een uitgesproken identiteit gekregen, die zowel bewoners als bezoekers (waaronder veel toeristen) blijkt aan te spreken.

Volkshuisvesting Arnhem met Modekwartier/100%ModeXL
Het programma voor de hoognodige verbetering van de wijk Klarendal werd door de woningcorporatie gekoppeld aan Arnhem als stad van de mode. Inmiddels hebben tal van ateliers en horecagelegenheden onderdak gevonden in opgeknapte winkelpanden. Andere onderdelen zijn het verplaatste stationspostkantoor en een nieuw mode- en designhotel. De gemeente nam de openbare ruimte voor haar rekening.

ZUS met Test Site Rotterdam
Het jonge bureau ZUS gaf de aanzet voor een bottom up strategie als alternatief voor de stagnerende ontwikkeling van het Central District in Rotterdam. Met verschillende projecten is het gebied weer tot leven gewekt, met als meest opvallend onderdeel een opgetilde voetgangersroute (Luchtsingel). Een grote groep opdrachtgevers is verenigd in een Test Site Alliantie, met ZUS in de rol van regisseur.

De jaarlijks toe te kennen Rijksprijs bestaat uit een bedrag van vijftigduizend euro, een trofee en een architectuurplaquette. In een publicatie worden de beste inzendingen van de prijsronde  gepresenteerd. De genomineerde opdrachtgevers en hun projecten zijn in november wekelijks te zien in AVRO's Kunstuur. De winnaar wordt bekendgemaakt op zaterdag 30 november 2013.

De Gouden Piramide is een initiatief van de ministeries van Infrastructuur en Milieu, van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Voor meer informatie zie www.goudenpiramide.nl

In 2013 is het thema gebiedsontwikkeling. Dit zijn projecten die doorgaans van een grotere schaal zijn en een combinatie van functies omvatten: wonen, werken, winkelen, recreatie, natuurontwikkeling, wateropgaven. Naast de traditionele vormen van gebiedsontwikkeling dienen zich onder de huidige omstandigheden nieuwe opgaven aan. Deze leiden tot innovatieve samenwerkingsvormen en verdienmodellen, terwijl initiatieven steeds vaker hun oorsprong vinden bij burgers en consortia van partijen. Toenemende aandacht is er voor life cycle denken, waarbij duurzaamheid, beheer, onderhoud en exploitatie van meet af aan door betrokken partijen worden meegenomen. Opdrachtgevers van dergelijke nieuwe, voldoende geconcretiseerde, initiatieven en ook opdrachtgevers van projecten die in een eerdere periode zijn gestart werden opgeroepen een project in te zenden voor de Gouden Piramide 2013.

In april beoordeelt de jury de inzendingen opdrachtgevers en hun projecten en zal zij tot minimaal 3 en maximaal 5 genomineerden komen. Eind mei bezoekt de jury de genomineerde opdrachtgevers en hun project. Dan is het stil tot op zaterdag 30 november wanneer de prijs wordt uitgereikt!

Jury
De jury, onder leiding van rijksbouwmeester Frits van Dongen, bestaat uit: Rudy Stroink (vastgoedondernemer), Ad van der Aa (technisch directeur Cauberg-Huygen), Andy Dritty (wethouder gemeente Landgraaf), Sylvia Karres (landschapsarchitect Karres en Brands landschapsarchitecten), Carolien Ligtenberg (architect), Tracy Metz (vakcriticus) en Nausicaa Marbe (publicist).

Jaarlijkse rijksprijs
De Gouden Piramide is de jaarlijkse Rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap in de architectuur, stedenbouw, landschapsarchitectuur, infrastructuur en ruimtelijke ordening. Voor de prijs kan elke opdrachtgever in Nederland in aanmerking komen. De rijksoverheid is van deelname uitgesloten. De prijs bestaat uit een trofee en een bedrag van 50.000 euro. De beste projecten worden beschreven en geillustreerd in een boek dat wordt uitgegeven door uitgeverij NAI/010 en de AVRO zendt documentaires uit over de genomineerde opdrachtgevers en hun project. De Gouden Piramide is een initiatief van de ministeries van IenM, OCW en BZK.

Voor meer informatie zie www.goudenpiramide.nl

De Michaëlschool uit Leeuwarden is de winnaar van de Vredeman de Vries Prijs voor Architectuur 2012. Een unanieme jury koos voor het ontwerp van Onix projectarchitect Allart Vogelzang uit Groningen. ‘Het respect dat de architect toont voor de onderwijsvisie van de Vrije School en de ruimte die de opdrachtgever aan de ontwerper heeft geboden voor een interpretatie van de vormentaal is bijzonder’, zo oordeelde de jury.

Vogelzang ontwierp de Michaëlschool in opdracht van Stichting Vrije Scholen Athena uit Deventer. Volgens de jury is hij erin geslaagd een school met een voorbeeldfunctie te maken. Het project toont bovendien aan dat ook bij een beperkt budget een slimme architect meerwaarde kan bieden. De jury toont zich in haar rapport ontroerd door het ontwerp van de Michaëlschool.

Gedeputeerde Jannewietske de Vries reikte de prijs zaterdag 1 december uit in het Woudagemaal te Lemmer. De opdrachtgever en de architect ontvingen samen een cheque van 5000 euro en een oorkonde. Het is de zevende keer dat de provincie de Vredeman de Vries Prijs weggaf.

Naast de juryprijs was er ook nog de LC-publieksprijs. Deze ging naar de uitbreiding van de woning Fioringras Leeuwarden van VNL-architecten uit Grou.

De jury
De Vredeman de Vries Prijs van de provincie Fryslân is een jaarlijkse prijs. Het ene jaar voor architectuur en het andere jaar voor vormgeving. De provincie wil met deze prijs het ontwerpklimaat in de provincie een stimulans geven. De jury bestond uit Rob Hendriks, architect; Cilly Jansen, architectuurhistoricus; Jurgen van der Ploeg, architect; Olof van der Wal, stedenbouwkundige en Enno Zuidema, stedenbouwkundige. Zij selecteerden dit jaar 21 projecten op grond van vooraf vastgestelde criteria. Gedeputeerde Jannewietske de Vries zat de jury voor, maar had geen stemrecht.

De expositie van het winnende ontwerp, de nominaties en de andere geselecteerde ontwerpen is de komende tijd te zien in het Provinciehuis te Leeuwarden.

Minister Bussemaker reikt Gouden Piramide uit aan opdrachtgever Louise Vet (NIOO-KNAW). Links architect Dick van Wageningen van Claus en Kaan architecten.

Minister Jet Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft zaterdag 24 november de Gouden Piramide 2012 uitgereikt aan het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW). Het instituut krijgt deze onderscheiding voor zijn nieuwe gebouw in Wageningen dat in 2011 in gebruik is genomen. De Gouden Piramide werd in ontvangst genomen door de directeur, professor Louise Vet. Naast de trofee bestaat de prijs uit een geldbedrag van 50.000 euro en een architectuurplaquette.

Tijdens de uitreiking sprak minister Bussemaker over de belangrijke rol van opdrachtgevers: “Niet voor niets stimuleren we goed opdrachtgeverschap met deze onderscheiding. Opdrachtgever, ontwerper en gebruiker komen steeds dichter bij elkaar te staan. Niet alleen is de dialoog tussen deze drie partijen een voorwaarde voor een goed resultaat. Ook is de rol van de opdrachtgever en verdere professionalisering daarvan in deze tijd steeds belangrijker geworden.”

Over het project
Het Nederlands Instituut voor Ecologie achtte het aan zijn stand verplicht om bij de ontwikkeling van zijn nieuwe onderkomen te streven naar een nieuwe standaard voor duurzaam bouwen. Om verzekerd te zijn van een frisse blik werd een architectenbureau gekozen dat zich op dit gebied nog niet eerder had onderscheiden. Bovendien mocht van het bureau, Claus en Kaan Architecten, een mooi en eigentijds ontwerp worden verwacht dat zich onttrekt aan clichébeelden van ‘groene’ architectuur.

De eis van duurzaamheid leidde onder meer tot een keuze voor het principe cradle to cradle. Dat betekent dat bouwmaterialen later – mocht het gebouw ooit worden gesloopt – opnieuw kunnen worden gebruikt, of op z’n minst kunnen worden teruggegeven aan de natuur.

Nederlands Instituut voor Ecologie, Wageningen. Foto M. Beijaert

Het gebouw zelf is tevens een proeftuin. Zo wordt er geëxperimenteerd met een gesloten waterkringloop, waarop ook de wc’s zijn aangesloten. Voedingsstoffen als fosfor kunnen zo worden teruggewonnen, terwijl een deel van de biomassa wordt omgezet in energie. Het groene dak heeft voorzieningen die onderzoek mogelijk maken, onder meer naar de soortenrijkdom van planten en dieren en naar technieken om levende planten stroom te laten opwekken.

Uit het juryrapport
“De opgave van een nieuw gebouw voor het Nederlands Instituut voor Ecologie bood de opdrachtgever een uitgelezen kans om te laten zien waar het instituut voor staat. Met een gebouw waarin ecologische uitgangspunten waar mogelijk ook zelf in praktijk worden gebracht, kon letterlijk de daad bij het woord worden gevoegd.”

“De jury is erg onder de indruk van de manier waarop de opdrachtgever, in de persoon van de directeur professor Louise Vet, zich met hart en ziel heeft ingespannen om van het nieuwbouwproject iets bijzonders te maken. Ze deed dat met een stevige manier van leidinggeven, waarbij zij flink investeerde in het rechtstreekse contact met betrokkenen.”

“Nadat ze alle vijf de genomineerde projecten had bezocht, was de jury het er snel over eens dat er maar één winnaar mogelijk was. Een winnaar die heeft laten zien dat opdrachtgeverschap dat wordt gekenmerkt door bezieling en overtuiging, maar ook door de bereidheid om als het erop aankomt zekerheden los te laten, tot een prachtig en overtuigend resultaat kan leiden.”

Gouden Piramide
De Gouden Piramide is een gezamenlijk initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, mede namens de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Architectuur Lokaal verrichtte ondersteunend werk voor de uitschrijver van deze prijs.

Voor meer informatie over de Gouden Piramide
André Mol, atelier Rijksbouwmeester, T 070-3398998, E info@goudenpiramide.nl, www.goudenpiramide.nl

Eind mei bezocht de jury in gezelschap van een filmploeg van de AVRO de volgende genomineerde opdrachtgevers en hun projecten:
’s Heeren Loo met de Dagbesteding Duinzone (Noordwijk)
NIOO-KNAW met het Nederlands Instituut voor Ecologie (Wageningen)
Provincie Drenthe met het Nieuw Drents Museum (Assen)
Stichting Stadstuin Emma’s Hof met de Stadstuin Emma’s Hof (Den Haag)
Stichting VO Amsterdam-Zuid met het St. Ignatius Gymnasium (Amsterdam)

De jury, onder leiding van Rijksbouwmeester Frits van Dongen, bestaat dit jaar uit Michiel Schaap (programmamanager Amvest), Walter Spangenberg (directeur ABT), Milène Junius (wethouder gemeente Delft), Marlies Rohmer (architect), Nynke-Rixt Jukema (architect), Jord den Hollander (filmmaker en architect) en Michiel Hulshof (journalist).

Rijksprijs
De Gouden Piramide is de jaarlijkse rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap in de architectuur, stedenbouw, landschapsarchitectuur, infrastructuur en ruimtelijke ordening. De Gouden Piramide is een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, mede namens de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. De jaarlijks toe te kennen prijs bestaat uit een bedrag van vijftigduizend euro en een speciaal vervaardigde trofee. In een publicatie zullen de beste inzendingen van de prijsronde worden gedocumenteerd en beschreven.

AVRO’s KunstUur besteedt in vijf afleveringen aandacht aan de genomineerde projecten. De eerste aflevering is op zaterdag 27 oktober; de laatste op zaterdag 24 november. De winnaar zal worden bekendgemaakt tijdens deze laatste aflevering.

Tijdens de Arnhemse Nacht van de Architectuur, op 7 juni, werd voor de achtste keer de Heuvelinkprijs uitgereikt, de Arnhemse architectuurprijs voor het beste gebouw. De jury heeft woningbouwproject Het Podium als winnaar van de vakjuryprijs gekozen. Dit project is ontworpen door Ralf Hottenträger van bureau OD205 SL en door Geesink Weusten Architecten. Vivare en de Klaassen Groep zijn de opdrachtgevers. De publieksprijs ging dit keer naar Woonzorgcentrum Eilandstaete ontworpen door Van de Looi en Jacobs Architecten. Vivare is de opdrachtgever.

De Heuvelinkprijs is in de jaren negentig in het leven geroepen door de gemeente Arnhem en Dagblad De Gelderlander om de aandacht voor lokale architectuur te stimuleren. Het thema van de editie 2012 was woningbouw.

Architectuurcentrum CASA, dat voor de derde keer tekende voor de organisatie van de Heuvelinkprijs, heeft aan de gemeente, de welstandscommissie en de Arnhemse corporaties gevraagd kanshebbende projecten voor te dragen die zijn opgeleverd in de periode 2008 tot en met  2011. Ook is een open oproep geplaatst in de regionale media.

Een deskundige jury, bestaande uit Ko Jacobs (ARTEZ), Helena Casanova (Casanova + Hernandez architecten), Cilly Jansen (Architectuur Lokaal), en Marc Reniers (M3H architecten) heeft de longlist met 18 genomineerden teruggebracht tot een shortlist met 8 projecten. Tijdens de jurydag zijn deze projecten bezocht en toegelicht door de architecten en de opdrachtgevers.

Lees hier het juryrapport.

Het voorprogramma staat in het teken van het thema waaraan ARCAM een groot deel van het voorjaarsprogramma heeft gewijd: Redefining Architecture. Ontwikkelaar Hans Woerlee (PFC² Envelopment), architect Jarrik Ouburg (vanaf 1 september a.s. hoofd Masterafdeling Architectuur van de Academie van Bouwkunst Amsterdam) en architectuurcritica Merel Pit (vakredacteur bij 'De Architect') debatteren in compacte vorm over de toekomst.

Locatie, typerend voor deze tijd: het voormalige hoofdkantoor van de HEMA in Amsterdam-Zuidoost, op dit moment een deels leegstaand kantoorgebouw, in de toekomst wellicht een levendig verzamelgebouw, gevuld met tal van functies.

De winnaar van de prijs siert de cover van het boek Amsterdam Architecture 2011-2012 (ARCAM POCKET 25) waarin alle genomineerde projecten zijn beschreven en geïllustreerd. Dit boek is vanaf deze avond te koop (€19,50).

Nominaties Gouden A.A.P. 2012
Woningen Elandsstraat | De Keyzer | Het Scheepvaartmuseum | De Hood | Nieuw Reimerswaal | Noordstrook Masira, blok C | De Europa | Kadoelerbreek | IJburg blok 128 | Borneohof | IJburgcollege | Laterna Magica | Villa Belzen en Doucet | Huis IHKB2 | Woonhuis Rieteiland | Vrijmanseind, blok 64 | Bedrijfsverzamelgebouw Steigereiland | De Tribune | Solid 11 | LommerRijk | Vernieuwing Van Beuningenplein | Medisch Centrum voor Dieren | Conservatorium Hotel | Miles Building | Nieuwbouw De Pijp | St. Ignatiusgymnasium

Locatie: het voormalig HEMA-hoofdkantoor, Frankemaheerd 2, Amsterdam Zuidoost (5 minuten lopen vanaf station Bijlmer-ArenA, gratis parkeermogelijkheid in het complex).
Datum: maandag 14 mei 2012
Aanvang: 20.00 uur
Aanmelden: arcam@arcam.nl
Toegang gratis.

Onder leiding van Rijksbouwmeester Frits van Dongen heeft de jury uit 69 inzendingen, vijf opdrachtgevers genomineerd voor de Gouden Piramide 2012, de Rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap. Het thema van deze ronde is architectuur. De genomineerde opdrachtgevers en hun projecten zijn:

’s Heeren Loo met de Dagbesteding Duinzone (Noordwijk)
NIOO-KNAW met het Nederlands Instituut voor Ecologie (Wageningen)
Provincie Drenthe met het Nieuw Drents Museum (Assen)
Stichting Stadstuin Emma’s Hof met de Stadstuin Emma’s Hof (Den Haag)
Stichting VO Amsterdam-Zuid met het St. Ignatius Gymnasium (Amsterdam)

In mei bezoekt de jury de vijf genomineerde opdrachtgevers en hun project, waarna zij aan de minister van Infrastructuur en Milieu de winnaar van de Gouden Piramide 2012 voordraagt. De winnaar zal worden bekendgemaakt op zaterdag 24 november 2012 in het Nederlands Architectuurinstituut, alsmede in een televisieprogramma van de AVRO.

Rijksprijs
De Gouden Piramide is de jaarlijkse rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap in de architectuur, stedenbouw, landschapsarchitectuur, infrastructuur en ruimtelijke ordening. De Gouden Piramide is een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, mede namens de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. De jaarlijks toe te kennen prijs bestaat uit een bedrag van vijftigduizend euro en een speciaal vervaardigde trofee. In een publicatie zullen de beste inzendingen van de prijsronde worden gedocumenteerd en beschreven.

Heijmans Vastgoed wint de Gouden Piramide 2011 met het project Het Funen, een woonbuurt op het voormalige terrein van Van Gend & Loos in Amsterdam.

Op 26 november is namens minister Schultz van Haegen van I&M de Gouden Piramide 2011, de Rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap, uitgereikt.

Uit het juryrapport:
“Dat de jury erg onder de indruk was van deze inzending zat hem in de eerste plaats in de kwaliteit van de ontwerpen. (...) Ook de gemeente Amsterdam verdient het te worden geprezen; die heeft namelijk consequent vastgehouden aan het openbare karakter van de buitenruimte.
Uiteindelijk zijn het de prestaties van de opdrachtgever die door de jury worden gewogen. Ook hier is het oordeel lovend. Het begon in de jaren negentig met de durf (...) om op deze achteraflocatie het avontuur aan te gaan. In 2000 werd IBC overgenomen door Heijmans Vastgoed, dat in het begin nogal huiverig aankeek tegen een project dat in niets leek op wat deze projectontwikkelaar gewend was. Al vlug toonde Heijmans zich echter ontvankelijk en vanaf dat moment heeft men er alles aan gedaan om Het Funen tot een succes te maken. (...)
Naast een beloning voor gebiedsontwikkeling van een opmerkelijk hoog niveau mag de opdrachtgever deze prijs zien als een aansporing om door te gaan projecten van uitzonderlijke kwaliteit tot stand te brengen.”

De Gouden Piramide is de jaarlijkse rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap in de architectuur, stedenbouw, landschapsarchitectuur, infrastructuur en ruimtelijke ordening.

De prijsronde 2011 was bestemd voor opdrachtgevers van ruimtelijke projecten. Dat kunnen woonwijken, stadsparken, bedrijventerreinen of omvangrijke infrastructurele werken en wateropgaven zijn. Maar bijvoorbeeld ook transformaties van het landelijk gebied die betrekking hebben op de bestemmingen natuur, landschap, landbouw en recreatie.

De Gouden Piramide is een gezamenlijk initiatief van de ministeries van BZK, I&M, ELI en OCW.
Architectuur Lokaal verrichtte ondersteunend werk voor de uitschrijver van deze prijs.