Het voorprogramma staat in het teken van het thema waaraan ARCAM een groot deel van het voorjaarsprogramma heeft gewijd: Redefining Architecture. Ontwikkelaar Hans Woerlee (PFC² Envelopment), architect Jarrik Ouburg (vanaf 1 september a.s. hoofd Masterafdeling Architectuur van de Academie van Bouwkunst Amsterdam) en architectuurcritica Merel Pit (vakredacteur bij 'De Architect') debatteren in compacte vorm over de toekomst.

Locatie, typerend voor deze tijd: het voormalige hoofdkantoor van de HEMA in Amsterdam-Zuidoost, op dit moment een deels leegstaand kantoorgebouw, in de toekomst wellicht een levendig verzamelgebouw, gevuld met tal van functies.

De winnaar van de prijs siert de cover van het boek Amsterdam Architecture 2011-2012 (ARCAM POCKET 25) waarin alle genomineerde projecten zijn beschreven en geïllustreerd. Dit boek is vanaf deze avond te koop (€19,50).

Nominaties Gouden A.A.P. 2012
Woningen Elandsstraat | De Keyzer | Het Scheepvaartmuseum | De Hood | Nieuw Reimerswaal | Noordstrook Masira, blok C | De Europa | Kadoelerbreek | IJburg blok 128 | Borneohof | IJburgcollege | Laterna Magica | Villa Belzen en Doucet | Huis IHKB2 | Woonhuis Rieteiland | Vrijmanseind, blok 64 | Bedrijfsverzamelgebouw Steigereiland | De Tribune | Solid 11 | LommerRijk | Vernieuwing Van Beuningenplein | Medisch Centrum voor Dieren | Conservatorium Hotel | Miles Building | Nieuwbouw De Pijp | St. Ignatiusgymnasium

Locatie: het voormalig HEMA-hoofdkantoor, Frankemaheerd 2, Amsterdam Zuidoost (5 minuten lopen vanaf station Bijlmer-ArenA, gratis parkeermogelijkheid in het complex).
Datum: maandag 14 mei 2012
Aanvang: 20.00 uur
Aanmelden: arcam@arcam.nl
Toegang gratis.

Het boek is voor 27,80 (excl. btw en verzendkosten) te bestellen bij het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg via de link hiernaast.

Herbestemming: een goede optie bij vergrijzing en kleinschaligheid
De vergrijzing en de behoefte aan herkenbaarheid en kleinschaligheid versterken de vraag naar geschikt zorgvastgoed. Dit kan lang niet altijd via nieuwbouw; herbestemming is soms gepaster en levert vaak onverwachte kwaliteiten op. Herbestemming is bovendien goed voor de economie, het milieu en onze cultuurhistorie. Daarom organiseerde het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg in samenwerking met Architectuur Lokaal sinds 2009 al drie onderzoeken, twee kenniscafés en een congres over dit onderwerp. Dirk Bergvelt van Architectuur Lokaal en Hans van Rossum van RIGO Research en Advies schreven met ‘Een tweede leven’ het boek dat deze inzet completeert en de belangrijkste inzichten over het voetlicht brengt. Zodat succesvolle herbestemming van vastgoed in de zorg steeds beter mogelijk wordt.

Kennismiddag op locatie
De presentatie van het boek Een tweede leven; de bijzondere praktijk van zorg en herbestemmen vond plaats op 10 mei 2012 in Schefferstaete, een monumentale locatie in het centrum van Dordrecht die nieuw leven kreeg sinds cliënten van zorgaanbieder Philadelphia er wonen en werken. Onder leiding van Daniëlle Harkes, manager van het Kenniscentrum, werd onder meer gesproken over

• Het koppelen van vraag en aanbod: er is nog een wereld te winnen door bij herbestemming beter na te gaan wat de beste doelgroep voor het beschikbare pand is. Tot dusver blijkt herbestemming vaak afhankelijk van een samenloop van omstandigheden en toevallige ontmoetingen tussen sleutelfiguren. Als meer tijd beschikbaar is voor onderzoek naar mogelijke doelgroepen kunnen nog betere resultaten ontstaan.
• De kosten: over de hele linie is het anno 2012 moeilijk om investeringen in vastgoed rond te krijgen. Daar is herbestemming niet anders in. Wel laten initiatieven voor herbestemming vaak creativiteit zien bij het combineren van functies en financieringsbronnen (inclusief de particuliere sector). Bovendien: wie iets bijzonders realiseert heeft meer kans op respons uit de samenleving en sponsoring van burgers en bedrijven.
• Het proces: herbestemming verloopt beter als opdrachtgevers en architecten al in een vroeg stadium samenwerken bij het verkennen van mogelijkheden. Ook de aannemer wordt soms eerder betrokken dan bij nieuwbouw. Kennis van de doelgroep is belangrijk; evenzo is flexibiliteit van bouw en ontwerp essentieel. Immers: "mensen zijn dynamisch, vastgoed is dat niet", zo verwoordde één van de gasten. Het resultaat van herbestemming zou niet alleen kort na oplevering, maar ook na bijvoorbeeld tien jaar bekeken moeten worden.

Meer informatie
Het boek gaat uitgebreid in op de relevante thema’s en voorbeeldprojecten. Meer informatie is te vinden op: www.kcwz.nl

Mentoren Pieter Kuijpers (De Blauwe Paraplu) en John Bosch (OeverZaaijer Architecten) reageren op de scenario’s. John Bosch: ‘Interessant aan Embedded is dat het een aanpak op stedenbouwkundige schaal is. Zorginstanties komen achter hun gesloten deuren vandaan en gaan naar buiten. Voor een dergelijke aanpak is ruimte in de wijk nodig, maar in krimpgebieden is die ruimte volop voorradig.’

Guus Verduijn (directeur Woonzorg) onderstreept de voordelen van een onderscheid tussen drager en inbouw (Heel normaal, de cliënt centraal). ‘Als woningcorporatie willen we veel vaker zo gaan werken. Niet alleen om de kosten te verdelen, ook omdat de regelgeving in de zorg zo vaak verandert dat afschrijving over 10 jaar echt een maximum is.’

Ruud Stemerdink, directeur Florence in Den Haag: ‘Ik ben zeer gecharmeerd van de franchise-constructie in De zorgen van Morgen. Het vereist een radicale omslag in de manier waarop we nu zorg aanbieden, maar het is een kansrijke manier om zorg betaalbaar te houden. Zelf experimenten we ook met franchise, maar het valt niet mee om de bureaucratie van grote instellingen om te buigen.’

De Olifantenkooi/YD2M3 onderzocht aan de hand van de praktijk bij Philadelphia Zorg nieuwe mogelijkheden voor langdurige zorg voor geestelijk en/of lichamelijk gehandicapten op kleinschalige locaties. Speciale aandacht was er voor innovatiestrategieën op drie niveaus (zorgconcepten, vastgoedconcepten en financiële concepten), vraaggestuurd ontwikkelen, courante versus aanpasbare (zorg)woningen en de koppeling met andere voorzieningen in een wijk. Op 7 mei werden drie scenario’s gepresenteerd.

Veel zorginstellingen ontwikkelen en beheren hun eigen vastgoed, al dan niet in samenwerking met woningcorporaties en/of gemeenten. Daarmee zijn zij vaak opdrachtgever van vele bouwprojecten. Toch is er weinig continuïteit of identiteit te ontdekken in de gebouwde resultaten. Leidend in de exploitatie van elk bouwwerk lijkt de DienstRoosterPlanning (DRP), het ultieme verdienmodel in de zorg. Tot op heden kende het zorgvastgoed twee architectonische concepten: grootschalig en kleinschalig. Variaties op het thema zijn dan hooguit: groepswonen in de stad, villa in het bos, of zelfstandige woningen in een complex. Kan het ook anders? Zijn er nieuwe modellen te bedenken gebaseerd op de dagindeling van cliënten, hun werkzaamheden en behoeften? Zijn er koppelingen denkbaar met nieuwe netwerken of ondernemers?

Alvorens op de oplossingen van De Olifantenkooi/YD2M3 in te gaan schetste Pieter Kuijpers (directeur van De Blauwe Paraplu en mentor van YD2M3) een gitzwart scenario. ‘De zorg zoals we die kennen wordt in razend tempo duurder en is binnen tien jaar onbetaalbaar.’ Er komen meer zorgbehoevenden, de kosten gaan omhoog en er zijn minder mensen beschikbaar om die lasten te dragen dan wel de zorg te verlenen.  Er zijn, kortom, ingrijpende veranderingen en reorganisaties nodig om aan de zorgvraag te kunnen blijven voldoen.

De drie scenario’s van De Olifantenkooi/YD2M3 besteden aandacht aan vernieuwing van de zorgopgave op drie fronten: beter samenwerken in de wijk (Embedded, same people, new places), het vergroten van de zelfredzaamheid (Heel normaal, de cliënt centraal – CPO in de zorg) en het verhogen van de efficiency (De zorgen van morgen).

Karel Sant (Philadelphia Zorg): ‘De scenario’s hebben me geleerd dat de buurt nadrukkelijker in de plannen moet worden betrokken, en dat kleinschalige projecten in een maatschappelijke context de toekomst hebben. Ook zie ik nu beter dat we ook voor onze cliënten goed vraaggestuurd kunnen bouwen. Daarnaast spreekt een onderscheid in casco (te financieren door woningbouworganisaties) en inbouw (te financieren door de zorginstelling) me zeer aan. We gaan aan de slag met alle resultaten en zullen de bedenkers betrekken bij verdere planvorming.’

De plannen zijn hiernaast te downloaden.

De Krajicek Foundation bestaat dit jaar 15 jaar!
Ter gelegenheid van het 15-jarig bestaan van de RKF werkt de Foundation van de voormalig toptennisser samen met Architectuur Lokaal. “Ik daag alle vakmensen uit een nieuwe en duurzame filosofie te bedenken voor onze Playgrounds”, aldus Richard Krajicek. Het ontwerp moet gebaseerd zijn op thema’s als energie, klimaat, ecologie, groen, nieuwe technologieën en recycling.
De stichting benut het talent om meer bewegen voor de jeugd in aandachtswijken mogelijk te maken. Hierdoor bevordert de Krajicek Foundation niet alleen de gezondheid maar ook de maatschappelijke kansen en de sociale veiligheid van de jeugd in die wijken.

Klimaatbestendige & energiezuinige speelplek
De RKF wil op het gebied van de inrichting en de vormgeving van de playgrounds blijven innoveren. Met deze prijsvraag streeft de RKF er naar playgrounds, en dan in het bijzonder duurzame sport- en speelplekken voor jongeren, onder de aandacht te brengen bij beslissers en ontwerpers. De actie past bij de doelstelling van de RKF om haar kennis en ervaring kosteloos beschikbaar te stellen aan derden. RKF hoopt bovendien op nieuwe concepten voor toekomstbestendige en innovatieve playgrounds. Door deze prijsvraag onder ontwerpers uit te schrijven hoopt RKF op ideeën, inzichten en strategieën die de organisatie inspireren tot steeds verdergaande innovaties, zowel ruimtelijk als maatschappelijk en sociaal.

Prijzengeld
Er is een prijzengeld van 9.000 euro beschikbaar voor drie prijswinnaars. Ook komt er een mooi naslagwerk met zo’n 40 inzendingen, dat zal dienen als inspiratie voor gemeenten en ontwerpers. Dankzij een bijdrage van 450.000 euro van de VriendenLoterij kan de stichting het beste voorstel realiseren, dat daarna zal dienen als voorbeeld voor de duurzaam gebouwde sport- en speelplaatsen van de toekomst.

Meer informatie:
Aanmelden en meer informatie op www.duurzame-playground.nl
Meer informatie over de Richard Krajicek Foundation: Eric van Veen, 06-55377080 of 070-3387445 Email: eric@krajicek.nl. www.krajicek.nl

Over de VriendenLoterij
De VriendenLoterij steunt al meer dan 20 jaar goede doelen die werken aan verbetering van gezondheid en welzijn in Nederland. Deelnemers kunnen zelf bepalen naar welk goed doel de helft van de lotprijs gaat. Inmiddels spelen bijna een half miljoen deelnemers mee voor 41 goede doelen en 3.800 clubs en verenigingen. Sinds 1998 is ruim een half miljard euro aan goede doelen gegeven. De Richard Krajicek Foundation wordt sinds 2004 gesteund door de VriendenLoterij en ontving t/m 2011 een bijdrage van 3.8 miljoen euro.